Vương Tử Đằng trong Hồng Lâu Mộng (1)

VƯƠNG TỬ ĐẰNG MỚI LÀ TRỤ CỘT QUYỀN LỰC THỰC SỰ CỦA TỨ ĐẠI GIA TỘC TRONG “HỒNG LÂU MỘNG”? (1)

Mọi người đọc “Hồng Lâu Mộng” thường cảm thấy Giả phủ chính là bầu trời, Giả Mẫu là lão tổ tông, Giả Chính là quan viên triều đình, Nguyên Xuân vẫn đang làm Quý phi trong cung. Gia tộc ấy phồn hoa thịnh vượng, náo nhiệt chẳng khác nào lửa đang cháy rực, dầu đang sôi sùng sục.

Thế nhưng, nếu lật mở sổ sách chính trị trong tác phẩm và tính toán cẩn thận một lượt, bạn sẽ phát hiện tòa đại hạ trông có vẻ hiển hách, uy phong của nhà họ Giả thực chất đã sớm rỗng ruột từ bên trong.

Người thực sự chống đỡ nhà họ Giả, nhà họ Tiết và nhà họ Sử, giúp ba gia tộc này có thể đứng vững trên triều đình, từ đầu đến cuối chỉ có một người luôn sống trong những lời truyền tụng của người khác: Vương Tử Đằng.

Theo thứ tự được ghi trong Hộ Quan Phù, nhà họ Giả đứng đầu với câu: “Nhà họ Giả quả chẳng hư danh, ngọc trắng xây nhà, vàng đúc thành ngựa”; nhà họ Sử đứng tiếp theo, gắn với tước Bảo Linh hầu; còn nhà họ Vương chỉ xếp thứ ba, với câu: “Đông Hải thiếu giường ngọc trắng, Long Vương phải mời họ Vương ở Giang Nam”.

Thế nhưng, đến thời điểm câu chuyện bắt đầu, cục diện thực lực thực sự của bốn gia tộc này đã hoàn toàn đảo ngược.

Nhà họ Tiết chỉ còn lại mẹ góa con côi. Tiết Bàn đánh chết người ở Kim Lăng, ngoài việc bỏ tiền mua mạng thì chẳng có lấy một công danh chính thức nào.

Hai vị hầu gia của nhà họ Sử là Bảo Linh hầu và Trung Tĩnh hầu tuy vẫn mang tước vị, nhưng gia cảnh nghèo túng đến mức những người phụ nữ trong nhà phải thức trắng đêm tự làm việc kim chỉ.

Còn Ninh Quốc phủ và Vinh Quốc phủ thì sao? Giả Xá kế thừa một danh hiệu Hạng nhất tướng quân hữu danh vô thực, ngày ngày ở nhà uống rượu với các tiểu thiếp. Giả Chính vất vả nửa đời người, cuối cùng cũng chỉ làm đến chức Viên ngoại lang Bộ Công.

Chức Viên ngoại lang Bộ Công có địa vị thế nào? Chỉ là quan Chính ngũ phẩm. Đặt trong hệ thống quan chế thời Thanh, Viên ngoại lang là chức quan cấp phó tại một ty thuộc Bộ Công, đứng dưới Lang trung.

Một phó quan Bộ Công ngũ phẩm, ngay cả tư cách ngày ngày vào triều diện kiến hoàng đế cũng còn hạn chế, vậy ông ta có thể nói được mấy lời có trọng lượng trong triều đình?

Căn nguyên giúp Tứ đại gia tộc có thể nghênh ngang ở kinh thành, từ đầu đến cuối đều nằm ở Vương Tử Đằng.

1. Vụ án Tiết Bàn đánh chết người: Vương Tử Đằng mới là chỗ dựa thực sự

Trước tiên, hãy xem hồi thứ tư của tiểu thuyết.

Tiết Bàn tranh giành Hương Lăng nên đánh chết Phùng Uyên. Doãn phủ Ứng Thiên Giả Vũ Thôn vừa mới nhậm chức, theo lý phải lập tức phát lệnh bắt người. Người giữ cửa bèn trình lên tấm Hộ Quan Phù. Trong lòng Giả Vũ Thôn vẫn còn do dự, đúng lúc ấy, người nhà họ Tiết tìm đến.

Nguyên tác viết tình tiết này rất chừng mực. Tiết phu nhân không trực tiếp cầu xin Giả Chính, mà sai người chuyển lời đến vị Kinh doanh Tiết độ sứ mới nhậm chức này.

Vừa nhìn thấy vụ án có liên quan đến Vương Tử Đằng, Giả Vũ Thôn lập tức thay đổi thái độ, quyết định gạt vụ án sang một bên.

Tại sao?

Bởi vì năm xưa, sau khi Giả Vũ Thôn bị cách chức, ông ta có thể được phục chức và quay trở lại vị trí béo bở là phủ doãn Ứng Thiên, tuy Giả Chính từng giúp đỡ nói lời tiến cử, nhưng người thực sự tạo áp lực có trọng lượng lên Bộ Lại mới chính là Vương Tử Đằng.

Vào thời Thanh, một quan viên đã bị đàn hặc và cách chức muốn được phục chức, trọng dụng trở lại thì chỉ dựa vào thể diện của một Viên ngoại lang ngũ phẩm hoàn toàn không đủ.

Chức quan mà Vương Tử Đằng nắm giữ lúc bấy giờ là Kinh doanh Tiết độ sứ.

Nhiều độc giả nhìn thấy ba chữ “Tiết độ sứ” liền nghĩ đến những phiên trấn cát cứ như thời Đường, cho rằng đó là một vị vua chư hầu có quyền lực tuyệt đối ở một phương. Trên thực tế, cách hiểu ấy hoàn toàn sai lệch.

Triều Thanh không có chức quan chính thức mang tên Tiết độ sứ. Tào Tuyết Cần sử dụng cách gọi mượn nghĩa ở đây, chức vụ thực tế mà nó tương ứng có thể là Đề đốc Cửu Môn kiêm Thống lĩnh Kinh doanh, hoặc nói cách khác là vị tổng binh quan chỉ huy Kinh doanh, nắm giữ cấm quân Cửu Môn và Hỏa Khí doanh.

Người này thống lĩnh cấm quân kinh sư, bảo vệ cung cấm, nắm trong tay quyền điều động và sinh sát đối với hàng vạn, thậm chí hàng chục vạn tinh binh dã chiến.

Một người nắm giữ binh quyền ngay dưới chân thiên tử, trong hệ thống võ quan chính là đại thần trọng yếu thuộc hàng Chính nhất phẩm.

Sở dĩ nhà họ Giả có thể kế thừa tước vị qua nhiều thế hệ, căn nguyên nằm ở chỗ Giả Diễn - Ninh Quốc công, và Giả Nguyên - Vinh Quốc công, đều là những võ tướng từng tham gia dựng nên giang sơn. Chức quan mà vị quý tộc đời thứ hai của Ninh Quốc phủ từng đảm nhiệm, trớ trêu thay, chính là Kinh doanh Tiết độ sứ.

Nói cách khác, binh quyền bảo vệ kinh sư và điều hành các doanh trại vốn là nền tảng để nhà họ Giả gây dựng cơ nghiệp, đồng thời cũng là phần quyền lực được kế thừa qua nhiều thế hệ.

Sau khi các thế hệ thay đổi, Giả Kính chạy đi luyện đan tu tiên, còn Giả Xá và Giả Chính căn bản không thể thống lĩnh quân đội. Nhà họ Giả cứ thế đánh mất khối quyền lực quân sự mang tính sống còn này.

Vậy nó rơi vào tay ai?

Chính là Vương Tử Đằng, nhị gia nhà họ Vương.

Điều này giải thích một sự thật đầy tính khốc liệt ẩn sau những dòng chữ: trung tâm quyền lực bên trong Tứ đại gia tộc đã hoàn tất một cuộc chuyển giao tương đối êm thấm ngay từ khi câu chuyện bắt đầu.

Sở dĩ nhà họ Vương có thể từ một gia tộc mang tước Bá năm xưa vươn lên thành gia tộc duy nhất trong Tứ đại gia tộc nắm giữ sức mạnh quân sự ở trung tâm quốc gia, chính là nhờ Vương Tử Đằng tiếp nhận di sản quân sự và chính trị mà nhà họ Giả để lại.

2. Vì sao Vương Hy Phượng có thể tung hoành trong Vinh Quốc phủ?

Nhiều người đọc “Hồng Lâu Mộng” chỉ nhìn thấy Vương Hy Phượng hô mưa gọi gió trong Vinh Quốc phủ, đến cả Vương phu nhân cũng không dám tùy tiện bác bỏ thể diện của nàng.

Mọi người cho rằng sự kiêu ngạo của Vương Hy Phượng là vì nàng thông minh, tháo vát, lại được Giả Mẫu yêu thương.

Thực ra, tất cả đều sai.

Một nàng dâu trẻ mới ngoài hai mươi tuổi, dựa vào đâu mà có thể nắm giữ chìa khóa kho bạc và quyền nhân sự của toàn bộ Vinh Quốc phủ, trong khi công công Giả Xá, bà bà Hình phu nhân và thúc thúc Giả Chính đều có mặt?

Vương Hy Phượng từng nói:

“Nhà họ Vương chúng tôi còn mạnh hơn nhà họ Giả các người nhiều. Năm xưa, nhà tôi từng đón tiếp thánh giá một lần, bạc tiêu ra nhiều đến mức chảy tràn như nước biển.”

Thoạt nghe, câu nói này giống như lời khoe khoang, so bì giữa những người phụ nữ trong gia đình. Nhưng chỗ dựa thực sự đằng sau nó chỉ nằm trong một câu: người chú ruột của nàng là Kinh doanh Tiết độ sứ.

Chỉ cần Vương Tử Đằng còn giữ vững vị trí trong giới quân sự kinh thành một ngày, người trên kẻ dưới của Vinh Quốc phủ đều phải nhìn sắc mặt Vương phu nhân mà hành xử. Giả Liễn cũng phải nhường Vương Hy Phượng vài phần.

Điều thú vị là một nhân vật quyền thế hiển hách như vậy lại chỉ xuất hiện qua tên gọi trong tiểu thuyết. Tào Tuyết Cần còn vội vàng sắp xếp cho ông ta một lần điều chuyển chức vụ.

Ở nửa sau hồi thứ tư, khi nhà họ Tiết vào kinh, ban đầu họ dự định đến Vương phủ ở nhờ. Nhưng đi được nửa đường, gia nhân đã chạy đến báo rằng:

“Lão gia nhà chúng tôi đã được thăng làm Cửu tỉnh Thống chế, phụng chỉ ra ngoài kiểm tra quân mã rồi.”

Độc giả đọc đến đây thường cho rằng đây chỉ là một lần thăng quan tiến chức bình thường trong chốn quan trường. Chức Cửu tỉnh Thống chế nghe còn uy phong hơn cả Kinh doanh Tiết độ sứ.

Nhưng bất kỳ ai hiểu đôi chút về quan trường cổ đại và thuật trị quốc của đế vương, khi nhìn thấy lệnh điều động này, có lẽ đều sẽ cảm thấy lạnh sống lưng.

Đột nhiên trao cho một võ tướng thực quyền đã có nhiều năm uy danh trong quân đội kinh thành một chức danh nghe có vẻ cao quý hơn, rồi điều ông ta ra các tỉnh bên ngoài, trong quan trường thực chất được gọi là gì?

Đó chính là điệu hổ ly sơn.

Từ Kinh doanh Tiết độ sứ chuyển sang Cửu tỉnh Thống chế, phẩm cấp trên danh nghĩa dường như tăng từ Chính nhất phẩm lên một cấp cao hơn, phạm vi địa lý quản lý cũng mở rộng từ kinh thành ra chín tỉnh.

Nhưng logic cốt lõi của binh quyền nằm ở nguyên tắc: quân đội đi theo tướng lĩnh, người còn thì quyền còn.

Khi ở kinh thành, ông ta quản lý cận vệ quân, mỗi ngày hoàng đế lên triều đều phải đối diện với sức ảnh hưởng của ông ta, còn chín cửa thành đều nằm trong tay những người thân tín.

Một khi bị điều ra bên ngoài để tuần tra, kiểm tra quân đội, nghe thì có vẻ như được giao làm khâm sai đại thần đi tuần sát chín tỉnh, nhưng trên thực tế, ông ta đã rời khỏi trung tâm quyền lực, rời xa vòng tròn cốt lõi nhất.

Điều nguy hiểm hơn là ngay sau khi Vương Tử Đằng rời kinh thành, vị trí Kinh doanh Tiết độ sứ lập tức có người thay thế.

Trong hồi thứ mười bốn, khi Tần Khả Khanh được đưa tang, các vương công quý tộc khắp nơi đến xem. Hai người đi đầu đoàn có một người tên Vân Quang, chức danh được ghi rõ là “Trường An Tiết độ sứ”, người còn lại là “Kinh doanh Tiết độ sứ Đồng tri”.

Điều này cho thấy điều gì?

Nó cho thấy sau khi Vương Tử Đằng rời đi, triều đình đã nhanh chóng phân tách quyền chỉ huy quân sự của Kinh doanh.

Vị hoàng đế mới đã âm thầm giăng lưới. Ông ta muốn từng bước thu hồi binh quyền mà các gia tộc công thần lâu đời nắm giữ qua nhiều thế hệ, đưa quyền lực ấy trở lại tay hoàng đế và nội đình.

(Theo Mật Thám Cbiz)

Vương Tử Đằng trong Hồng Lâu Mộng (2) (3)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Ghi chú: ảnh minh họa sưu tầm từ internet.