THẢNG HOẶC
"Thảng hoặc" xuất phát từ chữ Hán 倘或 đã được dùng từ xa xưa trong ngôn ngữ Trung Hoa, từ thời Vãn Đường của Quán Hưu đến truyện "Khốc Tồn Hiếu" của Quan Hán Khanh đời Nguyên đều đã dùng chữ này.
Trong tiếng Việt, từ điển tiếng Việt của viện ngôn ngữ học định nghĩa: "chỉ thỉnh thoảng, hoạ hoằn lắm (việc ấy mới xảy ra)" và "Từ biểu thị điều sắp nêu ra là một giả thiết rất hiếm khi xảy ra; vạn nhất". Do đó ta có thể xem như đồng nghĩa với "họa hoằn" hay "vạn nhất" (Góc Nhỏ Văn Thơ từng giảng nghĩa chữ vạn-nhất trong một bài viết khác).
Trong truyện "Bãi bờ hoang lạnh", Chu Lai viết: "Bây giờ thảng hoặc lắm mới thấy bóng cô ra biển vào mỗi buổi sáng, còn thì hai ngày, có khi ba ngày người ta mới gặp cô ở ngoài đó."
Còn bé An trong truyện "Đất rừng phương nam" của Đoàn Giỏi lại gặp cảnh "...Thảng hoặc có một vài người nào đó lưu tâm hời hoàn cảnh gia đình cha mẹ tôi ở đâu... thì tôi đều kiếm cớ nói tránh đi, hoặc lái câu chuyện về một hướng khác."
Ngày nay ta vẫn bắt gặp "thảng hoặc" trong các tác phẩm văn chương hay báo chí, nhưng trong lời ăn tiếng nói thường ngày đã ít dùng.
(Góc Nhỏ Văn Thơ)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Ghi chú: ảnh Photo by Duong Hoang Anh và ảnh minh họa sưu tầm từ internet.
Bài đăng
